Twee broers met een koolverwerkingsbedrijf wilden hun onderneming herstructureren en onderbrengen in een bv-structuur. Daarbij kozen zij voor een geruisloze omzetting om directe belastingheffing over stille reserves en goodwill te voorkomen. Toch wees de Belastingdienst het verzoek af. Volgens de rechtbank maakte de volledige herstructurering deel uit van één samenhangend geheel van rechtshandelingen waarbij de onderneming uiteindelijk niet terechtkwam bij de bv waarvoor de faciliteit was aangevraagd.
De zaak laat goed zien hoe belangrijk de verschillen zijn tussen een ruisende en geruisloze inbreng én hoe strikt de voorwaarden voor een geruisloze omzetting worden toegepast.
Wat is het verschil tussen ruisend en geruisloos inbrengen?
Ondernemers die hun onderneming willen onderbrengen in een bv kunnen grofweg kiezen uit twee routes: een ruisende inbreng of een geruisloze inbreng.
Bij een ruisende inbreng wordt de onderneming fiscaal afgerekend alsof deze wordt verkocht aan de bv. Daarbij moeten stille reserves, fiscale reserves en goodwill direct worden belast in box 1. Het voordeel is wel dat de bv vervolgens start met hogere fiscale boekwaarden, waardoor in de toekomst meer kan worden afgeschreven.
Bij een geruisloze inbreng schuift de onderneming fiscaal door naar de bv. Er wordt dan niet direct afgerekend over stille reserves of goodwill. De bv neemt de bestaande fiscale boekwaarden over. Hierdoor blijft de belastingclaim bestaan, maar wordt deze doorgeschoven naar de toekomst.
Een geruisloze omzetting is aantrekkelijk voor ondernemers die liquiditeit willen behouden en directe belastingheffing willen voorkomen. Daar staan wel strikte voorwaarden tegenover.
Uitgebreide herstructurering op één dag
De twee broers dreven samen een onderneming in maatschapsvorm. Op één dag werd een uitgebreide structuur opgezet:
- beide broers richtten een persoonlijke holding op;
- zij brachten hun aandeel in de maatschap in hun holding in;
- de holdings richtten samen een gezamenlijke bv op;
- vervolgens brachten de holdings hun maatschapsaandeel in die gezamenlijke bv in;
- daarna richtte de gezamenlijke bv een werk-bv op;
- de onderneming werd uiteindelijk in die werk-bv ondergebracht.
Het bedrijfspand bleef achter in de gezamenlijke bv. In dat pand zaten stille reserves.
Waarom de geruisloze omzetting werd geweigerd
Volgens de inspecteur en de rechtbank was sprake van één samenhangend geheel van rechtshandelingen. De onderneming kwam uiteindelijk niet terecht in de persoonlijke holdings waarin de geruisloze omzetting plaatsvond, maar in de werk-bv verderop in de structuur.
En dat is waar het mis ging. Voor een geruisloze omzetting geldt namelijk dat de onderneming moet worden voortgezet door de bv waarin de onderneming wordt ingebracht. De faciliteit is bedoeld voor voortzetting van ondernemerschap binnen dezelfde entiteit, niet voor een directe dooroverdracht binnen een grotere herstructurering.
Escape via fiscale eenheid of bedrijfsfusie?
Het Besluit geruisloze omzetting kent enkele uitzonderingen. Een directe dooroverdracht hoeft niet altijd fataal te zijn wanneer bijvoorbeeld sprake is van:
- een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting; of
- een bedrijfsfusie.
In deze zaak konden de broers daar geen beroep op doen.
Een fiscale eenheid was niet mogelijk omdat beide holdings slechts 50% van de aandelen in de gezamenlijke bv hielden. Voor een fiscale eenheid is minimaal 95% eigendom vereist.
Ook de bedrijfsfusiefaciliteit bood geen oplossing. Volgens de rechtbank was geen sprake van een zelfstandig onderdeel van een onderneming dat organisatorisch zelfstandig kon functioneren. Het achtergebleven bedrijfspand kwalificeerde bovendien niet als een afzonderlijke tak van bedrijvigheid.
Fout van de adviseur helpt niet
De broers voerden nog aan dat hun adviseur had verzuimd tijdig een fiscale eenheid aan te vragen. Bovendien ging volgens hen materieel geen belastingclaim verloren. Daarom vonden zij dat de inspecteur soepeler had moeten omgaan met de regeling.
De rechtbank gaat daar niet in mee. De inspecteur heeft bij toepassing van het Besluit geruisloze omzetting nauwelijks beoordelingsruimte. Er wordt simpelweg getoetst of aan de voorwaarden is voldaan. Dat was hier niet het geval.
Ook een beroep op het vertrouwensbeginsel slaagt niet. Dat de Belastingdienst de aangifte van de gezamenlijke bv aanvankelijk had gevolgd, betekent niet dat daarmee automatisch vertrouwen ontstaat voor de persoonlijke holdings.
Wat betekent dit voor jou?
Een onderneming inbrengen in een bv lijkt soms vooral een juridische of praktische stap, maar fiscaal zijn de regels complex. Zeker bij herstructureringen met meerdere bv’s, holdings of vastgoedvennootschappen is het belangrijk om vooraf goed te beoordelen welke route wordt gekozen. Een geruisloze omzetting voorkomt vaak directe belastingheffing, maar alleen als strikt aan alle voorwaarden wordt voldaan. Een kleine fout in de structuur of timing kan grote fiscale gevolgen hebben. Laat een herstructurering daarom altijd vooraf zorgvuldig beoordelen.
