Wanneer een onderneming failliet gaat, onderzoekt de curator niet alleen welke bezittingen nog aanwezig zijn. De curator kijkt ook naar de periode vóór het faillissement. Zijn schuldeisers benadeeld door het handelen van bijvoorbeeld een bestuurder, aandeelhouder of adviseur? Dan kan soms sprake zijn van een Peeters/Gatzen-vordering.
Met zo’n vordering kan de curator onder bepaalde voorwaarden schade verhalen die niet rechtstreeks door de failliete onderneming, maar door de gezamenlijke schuldeisers is geleden.
Wat is een Peeters/Gatzen-vordering?
De naam komt voort uit een arrest van de Hoge Raad uit 1983: het arrest Peeters/Gatzen. De kern daarvan is dat een curator onder omstandigheden een derde kan aanspreken die door onrechtmatig handelen de gezamenlijke schuldeisers van een failliete onderneming heeft benadeeld.
Dat is bijzonder. Normaal gesproken beheert de curator immers het vermogen van de failliete onderneming en treedt hij vanuit die positie op. Bij een Peeters/Gatzen-vordering gaat het juist om schade die bij de gezamenlijke schuldeisers is ontstaan.
Een eenvoudig voorbeeld: vlak voor een faillissement worden door toedoen van een derde bepaalde vermogensbestanddelen aan de onderneming onttrokken. Daardoor blijft minder vermogen over waarop de schuldeisers zich kunnen verhalen. Als de gezamenlijke schuldeisers hierdoor zijn benadeeld, kan de curator mogelijk tegen die derde optreden.
Waarom kan de curator deze vordering instellen?
Bij een faillissement zijn vaak veel verschillende schuldeisers betrokken. Wanneer iedere schuldeiser afzonderlijk zou moeten procederen tegen degene die hen gezamenlijk heeft benadeeld, kan dat ingewikkeld en inefficiënt worden. Een Peeters/Gatzen-vordering maakt een gezamenlijke aanpak mogelijk.
Een eventuele opbrengst komt daarbij in beginsel ten goede aan de gezamenlijke schuldeisers en wordt via de faillissementsafwikkeling verdeeld. De curator procedeert dus niet simpelweg voor één individuele schuldeiser.
Wie kan aansprakelijk worden gesteld?
Een Peeters/Gatzen-vordering kan zich richten tegen een derde die betrokken is geweest bij de benadeling van schuldeisers. Dat kan bijvoorbeeld een bestuurder zijn, maar onder omstandigheden ook een aandeelhouder, bank of adviseur.
Het enkele feit dat iemand betrokken was bij een onderneming die later failliet gaat, is uiteraard niet voldoende. Er moet sprake zijn van onrechtmatig handelen waardoor de gezamenlijke schuldeisers zijn benadeeld.
Voor bestuurders en adviseurs is dit wel een belangrijk aandachtspunt. Hun mogelijke aansprakelijkheid houdt niet noodzakelijk op bij de schade die zij rechtstreeks aan de onderneming hebben veroorzaakt. Ook benadeling van de gezamenlijke schuldeisers kan na een faillissement tot een procedure leiden.
Een adviseur aansprakelijk voor belastingschulden
Dat blijkt ook uit een recente procedure bij de Hoge Raad. Een adviseur had de sanering van een groep vennootschappen begeleid. Zeven vennootschappen gingen vervolgens failliet. De curator stelde de adviseur via een Peeters/Gatzen-vordering aansprakelijk voor de schade van de gezamenlijke schuldeisers.
Een belangrijk deel van die schade hield verband met belastingschulden van de failliete vennootschappen. De adviseur werd uiteindelijk tot schadevergoeding veroordeeld. Jaren later kwam administratie boven water waaruit volgens de adviseur bleek dat een deel van de belastingschulden helemaal niet bestond. Na verdere procedures trof hij uiteindelijk een schikking met de curator.
Wat betekent dit voor jou?
Een faillissement kan ook gevolgen hebben voor personen en partijen die zelf niet failliet zijn. Heeft een derde door onrechtmatig handelen de gezamenlijke schuldeisers benadeeld, dan kan de curator onder omstandigheden via een Peeters/Gatzen-vordering proberen deze schade te verhalen.
Dat kan bijvoorbeeld relevant zijn voor bestuurders en adviseurs die betrokken zijn bij een onderneming in financiële problemen. Juist bij een herstructurering of sanering is het daarom belangrijk om niet alleen naar het belang van de onderneming te kijken, maar ook rekening te houden met de positie van de gezamenlijke schuldeisers.
