Fiscale partners mogen de verdeling van hun box 3-vermogen in sommige gevallen ook ná een uitspraak in een massaalbezwaarprocedure nog aanpassen. Dat heeft de Hoge Raad duidelijk gemaakt in een zaak over de box 3-heffing over 2017. Voor fiscale partners is dat een belangrijke uitspraak, omdat de gekozen verdeling invloed kan hebben op de uiteindelijke belastingdruk.
Wat speelde er in deze zaak?
In deze zaak had een man bezwaar gemaakt tegen zijn aanslag inkomstenbelasting 2017. Zijn bezwaar viel onder het massaal bezwaar tegen de box 3-heffing. In februari 2022 volgde de collectieve uitspraak: het bezwaar werd gegrond verklaard. Daarna ontving de man in juli 2022 een verminderingsbeschikking van de Belastingdienst.
Kort daarna lieten hij en zijn echtgenote weten dat zij de onderlinge verdeling van hun box 3-vermogen wilden wijzigen. Zij wilden het vermogen volledig aan de echtgenote toerekenen. Dat kon voor hen fiscaal gunstiger uitpakken.
Waarom weigerde de inspecteur?
De inspecteur wilde daar niet aan meewerken. Volgens de Belastingdienst stond de aanslag al onherroepelijk vast door de collectieve uitspraak in de massaalbezwaarprocedure. En als een aanslag eenmaal onherroepelijk is, kan de verdeling tussen fiscale partners normaal gesproken niet meer worden aangepast. De vraag was dus of dat in deze situatie ook zo strikt moest worden toegepast.
Hoe werkt de verdeling tussen fiscale partners normaal gesproken?
Fiscale partners mogen bepaalde inkomensbestanddelen en vermogen onderling verdelen in de aangifte inkomstenbelasting. Dat geldt bijvoorbeeld voor box 3-vermogen. Door die verdeling slim te kiezen, kan de gezamenlijke belasting soms lager uitvallen.
De wet biedt fiscale partners de mogelijkheid om die verdeling later nog te wijzigen, maar alleen zolang de aanslagen van beide partners nog niet onherroepelijk vaststaan. In sommige gevallen geldt zelfs nog een aanvullende termijn van zes weken nadat daar duidelijkheid over is ontstaan.
Het probleem bij massaal bezwaar
Juist bij massaalbezwaarprocedures ontstaat hier een knelpunt. Anders dan bij een gewone procedure is er dan sprake van een collectieve uitspraak die voor een grote groep belastingplichtigen tegelijk geldt. Daardoor kan een aanslag onherroepelijk worden zonder dat de belastingplichtige zelf nog een afzonderlijke procedure voert.
Volgens de Hoge Raad heeft de wetgever bij het opstellen van deze regeling onvoldoende stilgestaan bij de gevolgen daarvan voor fiscale partners die hun verdeling nog willen aanpassen. Een strikte uitleg van de wet zou betekenen dat die mogelijkheid in dit soort situaties feitelijk verdwijnt.
Waarom vond de Hoge Raad dat onredelijk?
De Hoge Raad vond dat onredelijk. Daarbij speelde vooral mee dat fiscale partners pas een goede keuze kunnen maken als duidelijk is wat de financiële gevolgen van de uitspraak precies zijn. En die duidelijkheid ontstaat in een massaalbezwaarprocedure vaak pas op het moment dat de Belastingdienst de verminderingsbeschikking afgeeft.
Pas dan is immers zichtbaar hoe de aanslag wordt aangepast en wat een andere verdeling concreet betekent. Het zou volgens de Hoge Raad niet logisch zijn als fiscale partners in een massaalbezwaarprocedure minder rechten zouden hebben dan partners in een individuele procedure.
Wat heeft de Hoge Raad beslist?
De Hoge Raad heeft daarom geoordeeld dat fiscale partners hun onderlinge verdeling in box 3 nog mogen wijzigen tot zes weken na de verminderingsbeschikking die volgt op de collectieve uitspraak. Dat geldt in situaties waarin de inspecteur in de massaalbezwaarprocedure geheel of gedeeltelijk in het ongelijk is gesteld. Daarmee biedt de Hoge Raad fiscale partners alsnog een redelijke termijn om hun verdeling opnieuw te bekijken op basis van de uitkomst van de procedure.
Geen extra kans via ambtshalve vermindering
De Hoge Raad maakte ook duidelijk dat een verzoek om ambtshalve vermindering daarvoor geen extra mogelijkheid biedt. Met andere woorden: wie de verdeling wil aanpassen, moet dat doen binnen de termijn van zes weken na de verminderingsbeschikking. Daarna is die deur in principe dicht.
Wat kun je hiervan leren?
Deze uitspraak laat zien dat de fiscale verdeling tussen partners ook na een procedure nog relevant kan zijn. Zeker bij box 3 kan de manier waarop vermogen tussen partners wordt verdeeld invloed hebben op de uitkomst. Als een aanslag wordt verminderd na een massaalbezwaarprocedure, kan het dus verstandig zijn om opnieuw te kijken naar die verdeling. Daarbij is timing belangrijk. Wie te laat reageert, kan de mogelijkheid om nog te schuiven tussen partners alsnog verliezen.
