Wat gebeurt er fiscaal als een werknemer de aandelen van zijn werkgever krijgt geschonken? Is dat een beloning voor het werk – en dus belast loon – of een echte schenking? In een recente rechtszaak stond precies die vraag centraal. De waarde van de geschonken aandelen bedroeg maar liefst € 7,8 miljoen.
De situatie: van werknemer naar eigenaar
De werknemer begon in 2000 als junior bij een concern en groeide in de jaren daarna door tot directeur. Sinds 2007 was hij onafgebroken in dienst. De onderneming was een meer dan honderd jaar oud familiebedrijf. De enig aandeelhouder had echter geen opvolgers binnen de familie. Om te voorkomen dat het bedrijf zou worden verkocht aan een grotere partij, besloot hij de onderneming over te dragen aan de directeur die het bedrijf al jaren leidde.
In 2022 schonk hij daarom alle aandelen van het bedrijf aan deze directeur. De aandelen hadden op dat moment een waarde van € 7,8 miljoen. De schenking was niet volledig vrij. Er zat namelijk een belangrijke voorwaarde aan: als de directeur ooit zou stoppen als bestuurder, moest hij de aandelen gratis doorgeven aan zijn opvolger(s).
De Belastingdienst: dit is loon
De inspecteur vond dat deze overdracht moest worden gezien als loon uit dienstbetrekking. De redenering was eenvoudig: de werknemer kreeg de aandelen omdat hij zich als werknemer had bewezen. Zonder zijn functie als directeur had hij deze aandelen nooit ontvangen. Volgens de Belastingdienst bestond er dus een duidelijk verband tussen de schenking en de dienstbetrekking.
Omdat de aandelen € 7,8 miljoen waard waren, zou dat bedrag volgens de inspecteur belast moeten worden als loon in box 1.
De werknemer: dit is bedrijfsopvolging
De directeur zag dat anders. Volgens hem ging het niet om een beloning, maar om een schenking in het kader van bedrijfsopvolging. De aandeelhouder wilde vooral dat het bedrijf zelfstandig bleef bestaan. Door de aandelen aan de directeur over te dragen, kon de continuïteit van de onderneming worden gewaarborgd.
De directeur kreeg de aandelen dus niet als beloning voor zijn werk, maar omdat hij de juiste persoon was om het bedrijf voort te zetten.
Causaal verband is niet voldoende
De rechtbank stelde eerst vast dat de aandelen tot het privévermogen van de aandeelhouder behoorden en niet tot het vermogen van de werkgever. Dat is belangrijk, want loon ontstaat normaal gesproken wanneer een werkgever een voordeel verstrekt aan een werknemer.
Hoewel er duidelijk een verband was met de dienstbetrekking, vond de rechtbank dat dit op zichzelf niet voldoende is om van loon te spreken.
Uit het getuigenverhoor bleek dat de aandeelhouder de aandelen uit eigen beweging schonk. Zijn belangrijkste motivatie was dat het familiebedrijf zijn karakter zou behouden.
De rechtbank stelde daarom dat de aandeelhouder handelde vanuit zijn rol als aandeelhouder, niet vanuit zijn rol als werkgever.
Doorgeefverplichting speelde ook een rol
Ook de voorwaarden van de schenking waren van belang. De directeur kreeg de aandelen namelijk niet volledig vrij in handen. Als hij zou stoppen als bestuurder, moest hij de aandelen kosteloos overdragen aan zijn opvolger(s).
Die doorgeefverplichting laat volgens de rechtbank zien dat het doel van de schenking vooral lag bij de continuïteit van de onderneming, en niet bij het belonen van de werknemer.
Geen loon uit dienstbetrekking
De rechtbank kwam daarom tot de conclusie dat de aandelen geen loon uit dienstbetrekking vormen. Ook was er geen sprake van zogenoemd loon van derden of een soort fooi. De aandelen waren immers geen vergoeding voor verrichte werkzaamheden. Het voordeel werd dus niet belast als loon.
Waarom deze uitspraak interessant is
De uitspraak laat zien dat niet elke overdracht van aandelen aan een werknemer automatisch loon vormt.
Bij de beoordeling spelen onder meer de volgende factoren een rol:
- wie de aandelen overdraagt (werkgever of aandeelhouder privé)
- de motivatie achter de overdracht
- of er sprake is van een beloning voor arbeid
- eventuele voorwaarden, zoals een doorgeefverplichting
- het doel van de overdracht (bijvoorbeeld bedrijfsopvolging)
In dit geval woog vooral mee dat de aandeelhouder het bedrijf wilde laten voortbestaan in dezelfde geest.
Wat betekent dit voor jou?
Denk je na over de overdracht van je onderneming aan een werknemer of directeur? Dan is het belangrijk om vooraf goed te kijken naar de fiscale gevolgen.
Afhankelijk van de structuur kan een overdracht namelijk worden gezien als loon uit dienstbetrekking, een schenking of een overdracht in het kader van bedrijfsopvolging. De fiscale gevolgen kunnen daardoor sterk verschillen.
Een goede voorbereiding en duidelijke documentatie van de bedoeling achter de overdracht kunnen veel discussie met de Belastingdienst voorkomen.
