Veel ouders hebben de afgelopen jaren hun kinderen geholpen met een belastingvrije schenking voor de eigen woning (de zogeheten jubelton). Maar die vrijstelling mag je maar één keer in je leven gebruiken. Gaat het dan tóch twee keer “foutloos” in overleg met de adviseur en de notaris? Dan kan het spannend worden als de Belastingdienst aanklopt.
In een recente zaak bij Gerechtshof ’s-Hertogenbosch liep dit precies zo. Toch liep het voor de zoon uiteindelijk goed af, dankzij wederzijdse dwaling. In dit artikel leggen we uit wat er gebeurde en – belangrijker – wat jij hiervan kunt leren.
De situatie: twee schenkingen voor de eigen woning
Een zoon ontvangt van zijn ouders twee keer een grote schenking voor zijn eigen woning:
- 2014 – schenking van € 70.624
De Belastingdienst past de eenmalig verhoogde vrijstelling voor de eigen woning toe (de jubelton). Over deze schenking is geen schenkbelasting verschuldigd. - 2018 – tweede schenking, opnieuw voor de eigen woning
Het totaal van beide schenkingen blijft nét onder de toen geldende grens van ongeveer € 100.000. In de aangifte schenkbelasting vraagt de zoon nogmaals om toepassing van de verhoogde vrijstelling.
Zoon en ouders gaan er alle drie van uit dat dit mag. Ook de belastingadviseur van vader heeft aangegeven dat de tweede schenking vrij zou zijn. De Belastingdienst is het daar níet mee eens.
De Belastingdienst grijpt in
De inspecteur wijst het beroep op de eenmalig verhoogde vrijstelling af.
Zijn standpunt:
- De verhoogde vrijstelling voor de eigen woning mag maar één keer in het leven van de ontvanger worden gebruikt.
- De zoon heeft die vrijstelling al volledig benut bij de schenking in 2014.
Gevolg: de inspecteur legt een aanslag schenkbelasting op over de schenking in 2018. Kort daarna stort de zoon het bedrag van de tweede schenking terug naar zijn ouders. Hij schrijft daarbij dat het hem niet is gelukt het geld te besteden aan het omschreven doel (de eigen woning).
Wederzijdse dwaling: schenking terugdraaien
De zoon stelt zich vervolgens op het standpunt dat de schenkingsovereenkomst is vernietigd wegens wederzijdse dwaling:
- Zowel ouders als zoon gingen ervan uit dat de schenking belastingvrij was.
- Die veronderstelling blijkt onjuist te zijn.
- Als ze dat vooraf hadden geweten, zouden ze de schenking niet (op deze manier) hebben gedaan.
De Hoge Raad heeft eerder geoordeeld dat wederzijdse dwaling in zo’n situatie kan betekenen dat de schenking moet worden ongedaan gemaakt. Dat kan dan weer leiden tot vermindering van de aanslag, mits het beroep op dwaling niet alleen “voor de vorm” wordt gedaan.
Het Hof kijkt daarom goed naar de feiten:
- De belastingadviseur van vader bevestigde dat ook de tweede schenking vrijgesteld zou zijn.
- Het totaal van beide schenkingen bleef bewust nét onder de grens van € 100.000.
- In de aangifte is opnieuw expliciet verzocht om toepassing van de verhoogde vrijstelling.
Dat alles wijst erop dat alle partijen écht dachten dat de verhoogde vrijstelling nogmaals kon worden toegepast. Dat is precies het soort misverstand dat onder wederzijdse dwaling kan vallen.
“Is het dan geen truc?” – de snelle terugbetaling
De inspecteur vond dat het beroep op dwaling slechts voorgewend was. Hij wees erop dat de zoon het bedrag pas terugstortte nadat de aanslag was opgelegd, en dat daar maar korte tijd tussen zat.
Het Hof gaat daar niet in mee:
- De aanslag en de brief van de inspecteur maakten voor partijen duidelijk dat ze een fout in hun veronderstelling hadden gemaakt.
- De schenking was nog niet besteed aan de verbouwing. Het geld was dus nog gewoon terug te storten.
- Dat de terugbetaling snel na de aanslag plaatsvond, is juist logisch: op dat moment werd de dwaling duidelijk.
Volgens het Hof heeft de zoon met de brief én de terugbetaling voldaan aan de voorwaarden om de schenking op grond van wederzijdse dwaling te vernietigen.
Conclusie:
👉 De schenkingsovereenkomst is rechtsgeldig vernietigd.
👉 De aanslag schenkbelasting wordt verminderd naar nihil.
Let op: de jubelton bestaat (in deze vorm) niet meer
De casus gaat nog over de oude jubeltonregeling. Die is inmiddels:
- eerst afgebouwd, en
- daarna feitelijk afgeschaft.
Maar de les uit deze zaak is nog steeds actueel:
Als een schenking alleen wordt gedaan onder een (achteraf onjuiste) veronderstelling over belastingvrijstelling, kan er soms sprake zijn van wederzijdse dwaling. Maar dat moet je wél goed kunnen onderbouwen en correct herstellen.
Wat kun jij hiervan leren?
Een paar praktische lessen:
- De verhoogde vrijstelling mag maar één keer
De eenmalig verhoogde vrijstelling voor schenkingen (ook voor de eigen woning) mag per kind maar één keer worden gebruikt. Heb je die vrijstelling al ingezet, dan kun je later niet “nog een keer” belastingvrij schenken onder dezelfde regeling. - Controleer altijd eerdere schenkingen
Voor je een nieuwe grote schenking doet, is het belangrijk om eerst na te gaan:- welke bedragen er in het verleden al geschonken zijn;
- welke vrijstellingen toen zijn benut;
- wat er precies in de aangiften is aangegeven.
- Leg afspraken over doel en voorwaarden vast
Als ouders alleen willen schenken onder bepaalde voorwaarden (bijvoorbeeld “alleen als het belastingvrij kan” of “alleen voor de eigen woning”), leg dat dan schriftelijk vast. Dat helpt enorm als er later discussie ontstaat of als er een beroep op dwaling nodig blijkt. - Wederzijdse dwaling is geen standaard escape
Je kunt niet zomaar elke schenking “terugdraaien” als de belasting tegenvalt.- Er moet echt sprake zijn van een gezamenlijke fout in de veronderstelling.
- De schenking moet vervolgens ook daadwerkelijk worden teruggedraaid (terugbetalen, administratief vastleggen).
- Schakel op tijd een adviseur in
Juist bij grote bedragen en ingewikkelde regelingen voorkomt een goede fiscale check vooraf een hoop gedoe achteraf.
Kunnen we je helpen?
Twijfel je of je in het verleden de verhoogde schenkvrijstelling goed hebt toegepast? Of denk je nu: “Oei… hebben wij misschien ook te veel of verkeerd belasting betaald over een schenking?”
Bij Van Berkel Accountants kijken we graag met je mee:
- we zetten eerdere schenkingen en aangiften voor je op een rij;
- we beoordelen of vrijstellingen juist zijn toegepast;
- en we bespreken eerlijk of er nog ruimte is om iets te herstellen richting de Belastingdienst.
Wil je dit eens laten controleren? Neem dan gerust contact met ons op voor een vrijblijvende afspraak.
