De margeregeling is in principe van toepassing op kringloopwinkels. Maar in de praktijk levert die regeling vaak weinig op: de inkoopprijs van spullen is regelmatig nihil, waardoor btw verschuldigd is over (vrijwel) de hele verkoopprijs. Een kringloopwinkel dacht daar een slimme oplossing voor te hebben gevonden. De rechtbank maakte daar korte metten mee.
Wat is de margeregeling?
De margeregeling is een speciale btw-regeling voor de handel in gebruikte goederen (en onder andere kunst, antiek en verzamelvoorwerpen). Het idee is simpel: als jij goederen verkoopt die je hebt ingekocht van iemand die géén btw in rekening bracht (bijvoorbeeld een particulier), dan zou “gewone” btw-heffing leiden tot dubbele btw-druk.
Met de margeregeling bereken je de btw daarom niet over de hele verkoopprijs, maar over de marge: het verschil tussen de verkoopprijs en de inkoopprijs (meestal inclusief kosten die volgens de regels meetellen). Zo wordt btw alleen geheven over de toegevoegde waarde die jij als ondernemer realiseert.
Op papier kopen, daarna terug-schenken
Per 1 juli 2022 paste de kringloopwinkel haar algemene voorwaarden aan. Het idee was eenvoudig:
- De kringloopwinkel ‘koopt’ goederen van brengers (dus: er is een inkoopprijs).
- Die inkoopprijs wordt door de brenger direct terug geschonken aan de stichting.
Op papier zijn dat twee losse rechtshandelingen: eerst een koopovereenkomst en daarna een schenking. In de praktijk werd er echter geen geld uitgewisseld. De voorwaarden hingen bij de kassa en stonden op de website, maar brengers werden niet actief geïnformeerd. Tijdens de zitting bleek zelfs dat men er zo min mogelijk ruchtbaarheid aan wilde geven. Het kwam vrijwel nooit voor dat iemand om een vergoeding vroeg of een kwitantie voor de ‘schenking’ wilde.
“De staatssecretaris vond het oké?”
De kringloop verwees naar een notitie van de staatssecretaris waarin de constructie ‘enigszins gekunsteld’ wordt genoemd, maar waarbij ook staat dat er vanuit btw-systematiek weinig bezwaar zou zijn.
De rechtbank keek echter naar de voorwaarden die in dezelfde notitie staan. Er zijn twee cruciale punten:
- De vergoeding moet daadwerkelijk aan de brenger worden verstrekt.
- De brenger moet volledig vrij zijn om te kiezen (wel of niet schenken).
Juist daar ging het mis. Door de algemene voorwaarden werd de ‘schenking’ feitelijk een automatisme. Brengers hadden in de praktijk geen echte keuze. En er werd ook niet echt betaald: alles werd direct verrekend en bleef op papier.
De economische realiteit
De rechtbank keek door de papieren route heen en beoordeelde wat er in werkelijkheid gebeurde. Mensen brachten spullen naar de kringloop zoals altijd: zonder vergoeding te verwachten, zonder erom te vragen, en zonder iets te krijgen. Dat de kringloop het zo onopvallend mogelijk wilde houden, bevestigde volgens de rechtbank het werkelijke doel: zo weinig mogelijk betalen en toch btw-voordeel claimen.
Het oordeel was helder: er was geen sprake van echte transacties, maar van een papieren werkelijkheid om btw te besparen. Zónder daadwerkelijke betaling van een inkoopprijs heeft de kringloopwinkel weinig tot geen voordeel van de margeregeling.
Wat kun je hiervan leren?
Werk je met de margeregeling (bijvoorbeeld in de kringloopsector), dan moet de onderliggende inkoop ook echt ‘echt’ zijn. Een constructie waarbij de inkoopprijs alleen op papier bestaat, of waarbij een schenking automatisch wordt ‘meegenomen’ in algemene voorwaarden zonder vrije keuze en zonder feitelijke betaling, houdt geen stand. Maak afspraken transparant, informeer de brenger actief en zorg dat eventuele betalingen daadwerkelijk plaatsvinden. Wil je hierover van gedachten wisselen? Neem gerust even contact op.
